Context is Leading

organisatieverandering en performanceverbetering

Teamrollen van Belbin

Waar staat Belbin voor?

Meredith Belbin (1926) is een Britse wetenschapper die bekend is geworden door zijn onderzoek naar de effectiviteit van managementteams en zijn negen teamrollen. Hij is als onderzoeker en hoogleraar verbonden aan het Henley Management College, een economische opleiding van de Universiteit van Reading in Reading, Berkshire in het Verenigd Koninkrijk. Professor Meredith Belbin heeft in experimentele situaties vele teams geobserveerd en onderzocht wat een team succesvol maakt.

De Theorie

Uitgangspunt van Belbin is dat samenwerking mogelijk wordt waar men het andere van de ander leert herkennen, erkennen/zien als aanvulling op eigen vermogens/kwaliteiten. Daartoe is een scherp inzicht in eigen sterke en zwakke kanten nodig en ook de acceptatie daarvan. De kunst van het samenwerken is daarmee om de onderliggende verschillen productief te maken hetgeen tot maximale synergie zou moeten (kunnen) leiden.

Leden van een (management)team dragen op minstens drie verschillende manieren bij tot het bereiken van de doelstellingen van het team:

  • In de vakinhoudelijke rol; op basis van kennis, vakmatige bekwaamheid, deskundigheid.
  • In de organisatorische rol; de positie die zij bekleden en de taken en verantwoordelijkheden die zij daarmee hebben ten opzichte van anderen.
  • in de teamrol: de wijze waarop iemand denkt, voelt, handelt, zijn kwaliteiten inbrengt en met anderen omgaat.

Belbin stelt vervolgens dat elk team behoefte heeft aan een optimaal evenwicht tussen de teamrollen. Een goede taakverdeling, waarbij de taken en verantwoordelijkheden van de teamleden zo veel mogelijk overeenstemmen met hun natuurlijke teamrollen is daarbij van het grootste belang. Bij het samenstellen van teams benadrukt Belbin het belang van ‘complementariteit’. Complementaire bijdragen leiden tot betere resultaten dan concurrerende bijdragen. Een van de belangrijkste conclusies was dat de sterke punten die elke teamrol heeft, altijd samengaan met wat Belbin ‘toelaatbare zwakheden’ noemde. Deze zwakheden doen geen afbreuk aan de effectiviteit van het team, omdat een goed inzicht daarin ertoe kan leiden dat ze worden opgevangen door de sterke punten van anderen.

Ieder persoon heeft volgens Belbin twee of drie teamrollen die van nature goed bij hem/haar passen en waarin hij/zij zich thuisvoelt. Volgens Belbin is het zaak dat mensen zich hun natuurlijke rollen bewust worden, deze ontwikkelen en productief maken in de samenwerking met anderen.

Elke teamrol staat voor een karakteristiek temperament, een manier van informatie verwerken en een strategie om problemen op te lossen. Een teamrol is opgebouwd uit persoonlijkheidskenmerken, mentale vaardigheden en persoonlijke overtuigingen en wordt in de loop der jaren mede gevormd door de sociale context en beïnvloed door levenservaringen en zelfinzicht.


De Teamrollen

Belbin identificeerde oorspronkelijk een achttal teamrollen. Later is daar de rol van Specialist aan toegevoegd; deze hebben wij bewust niet meegenomen omdat deze rol slechts een inhoudelijke en geïsoleerde rol inhoudt.

De effectiviteit van het team hangt nauw samen met de wijze waarop verschillende teamrollen zich met elkaar verhouden. Nodig is een werkzaam evenwicht tussen de teamrollen; onder- of oververtegenwoordiging van bepaalde rollen zal ten koste gaan van de effectiviteit.

Waaruit het ideale evenwicht van teamrollen bestaat is niet in zijn algemeenheid vast te stellen. Het is afhankelijk van de taak en de doelstellingen van het team. In de ene organisatiecultuur zullen bepaalde teamrollen beter gedijen dan in de andere. Dit hangt samen met het normen- en waardenpatroon van de organisatie en welk gedrag geaccepteerd en gewaardeerd wordt.